ბავშვთა უსაფრთხოება, პრევენცია, ჯანმრთელობის წიგნიერება და საზოგადოებრივი განათლება — ეს თემები საქართველოში ხშირად მხოლოდ ტრაგედიების შემდეგ აქტიურდება.
თუმცა სპეციალისტების ნაწილი მიიჩნევს, რომ მთავარი აქცენტი არა რეაგირებაზე, არამედ პრევენციაზე უნდა გაკეთდეს.
ბავშვთა ქირურგი ალექსანდრე კვერნაძე უკვე რამდენიმე წელია საუბრობს იმაზე, რომ ბავშვთა ტრავმების, საყოფაცხოვრებო საფრთხეების, დეზინფორმაციისა და უსაფრთხოების საკითხები საზოგადოების ყოველდღიური კულტურის ნაწილი უნდა გახდეს.
მისი თქმით, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ ოჯახების მხარდაჭერა, რომლებსაც ინფორმაციის მიღებას ენობრივი, სოციალური ან სისტემური ბარიერები ურთულებს.
რატომ არის ბავშვთა უსაფრთხოება ბევრად უფრო ფართო საკითხი, ვიდრე მხოლოდ მედიცინა? რატომ რჩება პრევენცია საზოგადოების ერთ-ერთ ყველაზე დაუფასებელ მიმართულებად? და რამდენად დიდ როლს თამაშობს სწორი ინფორმაცია კრიტიკულ სიტუაციებში? - ამ და სხვა თემებზე "მშობელი" ალექსანდრე კვერნაძეს ესაუბრა.
- ბოლო პერიოდში ხშირად საუბრობთ ბავშვთა უსაფრთხოებაზე, პრევენციასა და საზოგადოებრივ განათლებაზე. რატომ გახდა ეს თქვენთვის მნიშვნელოვანი თემა?
- იმიტომ, რომ ძალიან ბევრი ტრაგედია რეალურად თავიდან ასაცილებელია. როცა ვხედავთ ბავშვთა ტრავმებს, ხშირ შემთხვევაში საქმე არ გვაქვს „უბედურ შემთხვევასთან“ — საქმე გვაქვს ინფორმაციის, პრევენციის ან სისტემური ყურადღების ნაკლებობასთან. ხშირად ერთი პატარა ცოდნა ან ერთი სწორი ჩვევა საკმარისია მძიმე შედეგის ასარიდებლად.
- თქვენ ამბობთ, რომ უსაფრთხოება მხოლოდ ექიმების საქმე არ არის. რას გულისხმობთ?
- საზოგადოებაში არსებობს წარმოდგენა, რომ უსაფრთხოება და გადაუდებელი სიტუაციები მხოლოდ მედიცინის სფეროა. სინამდვილეში კი პირველი რეაგირება ყოველთვის ოჯახიდან, სკოლიდან ან გარემოდან იწყება. მშობელმა, მასწავლებელმა, აღმზრდელმა - ყველამ უნდა იცოდეს ელემენტარული პრინციპები: როგორ ამოიცნოს საფრთხე, როგორ იმოქმედოს პანიკის გარეშე და როგორ დაიცვას ბავშვი ყოველდღიურ გარემოში.
- რომელია ყველაზე დაუფასებელი პრობლემა ბავშვთა უსაფრთხოების მიმართულებით?
- ალბათ ის, რომ ადამიანები საფრთხეებს „ჩვეულებრივად“ აღიქვამენ. მაგალითად: ფანჯარა, დაუმაგრებელი ავეჯი, ცხელი წყალი, პატარა ნივთები, მანქანაში დაუკონტროლებელი გადაადგილება — ეს ყველაფერი ბევრისთვის ყოველდღიურობაა. მაგრამ სწორედ ეს „ჩვეულებრივი“ გარემო ხდება ყველაზე ხშირად ტრავმის მიზეზი.
- თქვენ ხშირად საუბრობთ იმიგრანტ ოჯახებსა და ენობრივ ბარიერებზე. რატომ?
- რადგან უსაფრთხოება ინფორმაციის ხარისხზეა დამოკიდებული. როცა ოჯახს ბოლომდე არ ესმის ინსტრუქცია, ვერ ერკვევა სისტემაში ან არ იცის სად მიმართოს დახმარებისთვის — რისკი იზრდება. ენობრივი ბარიერი ხშირად უხილავი პრობლემაა, მაგრამ რეალურად ის პირდაპირ უკავშირდება ჯანმრთელობას და უსაფრთხოებას.
- რამდენად დიდ პრობლემად მიგაჩნიათ დეზინფორმაცია ჯანმრთელობის თემებზე?
- ძალიან დიდად. დღეს ადამიანები ინფორმაციას ძირითადად სოციალური ქსელებიდან იღებენ, სადაც ემოცია ხშირად ფაქტზე ძლიერია. როცა საქმე ბავშვებს ეხება, ეს განსაკუთრებით საშიშია. ადამიანმა უნდა იცოდეს, როგორ გადაამოწმოს ინფორმაცია და როგორ განასხვავოს მტკიცებულებაზე დაფუძნებული რეკომენდაცია შიშზე დაფუძნებული მანიპულაციისგან.
- თქვენი აზრით, რა არის ყველაზე ძლიერი პრევენცია?
- ზედამხედველობა და განათლება. ყველაზე ძლიერი უსაფრთხოების სისტემა არის ინფორმირებული ზრდასრული ადამიანი, რომელიც სწორ დროს სწორ გადაწყვეტილებას იღებს.
- რა გაკლიათ დღეს ყველაზე მეტად ამ მიმართულებით?
- საზოგადოებრივი კულტურა. უსაფრთხოება არ უნდა იწყებოდეს მხოლოდ ტრაგედიის შემდეგ. გვჭირდება გარემო, სადაც პრევენცია ყოველდღიური ცხოვრების ნაწილი იქნება - სკოლებში, ოჯახებში, საზოგადოებრივ სივრცეებში.
- და ბოლოს - ერთი მთავარი გზავნილი მშობლებისთვის?
- ბავშვთა უსაფრთხოება პატარა დეტალებიდან იწყება. ზოგჯერ ერთი ჩვევა, ერთი ახსნა ან ერთი წუთით მეტი ყურადღება საკმარისია იმისთვის, რომ მძიმე შედეგი თავიდან ავიცილოთ.
